Szkolenie „Podstawy USG w pielęgniarstwie (POCUS)” zostało przygotowane w oparciu o najczęściej spotykane w Polsce formaty kursów USG dla pielęgniarek i zespołów klinicznych (m.in. moduły z USG płuc, naczyń, protokołów stanów nagłych oraz intensywna część warsztatowa). Program łączy solidne podstawy obsługi aparatu i optymalizacji obrazu z nauką praktycznych, przyłóżkowych zastosowań ultrasonografii w opiece pielęgniarskiej.

Celem kursu jest podniesienie bezpieczeństwa pacjenta i usprawnienie pracy zespołu poprzez rozwój kompetencji w zakresie podstawowej oceny ultrasonograficznej (w jasno zdefiniowanych wskazaniach) oraz wsparcia procedur, takich jak uzyskiwanie dostępu naczyniowego pod kontrolą USG.

20 punktów edukacyjnych dla pielęgniarek i pielęgniarzy.

Dla kogo jest to szkolenie?

• Pielęgniarki i pielęgniarze (szczególnie: oddziały zachowawcze i zabiegowe, SOR, OIT, anestezjologia, dializy, opieka długoterminowa)

Efekty kształcenia (uczestnik po kursie)

• zna podstawy fizyczne USG, rodzaje głowic i zasady doboru presetów do badania

• potrafi zoptymalizować obraz (głębokość, wzmocnienie, fokus) i rozpoznaje najczęstsze artefakty

• identyfikuje podstawowe struktury anatomiczne w badaniach przyłóżkowych istotnych dla praktyki pielęgniarskiej

• wykonuje podstawową ocenę USG płuc w typowych sytuacjach klinicznych (w ramach programu kursu)

• wykonuje podstawową ocenę naczyń obwodowych i przygotowuje pacjenta do procedur pod kontrolą USG

• zna zasady aseptyki, ergonomii i bezpieczeństwa pracy z USG oraz dokumentowania badania

• rozpoznaje ograniczenia metody i wie, kiedy eskalować wynik/obraz do lekarza prowadzącego.

Program szkolenia

1. Wprowadzenie do ultrasonografii w praktyce pielęgniarskiej

1. rola USG/POCUS w opiece nad pacjentem – wskazania i ograniczenia

2. bezpieczeństwo, higiena i przygotowanie stanowiska (żel, osłony, dezynfekcja głowic)

3. podstawy fizyki USG i obrazu: B-mode, M-mode, podstawy Dopplera (w ujęciu praktycznym)

4. głowice i presety: liniowa, convex, phased-array – zastosowania i dobór

5. optymalizacja obrazu: gain, depth, focus, TGC; typowe artefakty i ich interpretacja

2. USG naczyń obwodowych i wsparcie procedur

6. anatomia i topografia naczyń kończyny górnej w obrazie USG

7. różnicowanie żyły i tętnicy (ucisk, ściana naczynia, pulsacja, przepływ)

8. ocena naczynia przed kaniulacją: średnica, głębokość, drożność, zakrzepica – na poziomie podstawowym

9. podstawy technik nakłucia pod kontrolą USG (in-plane / out-of-plane) – zasady, ergonomia, stabilizacja

10. zabezpieczenie dostępu, kontrola po procedurze, najczęstsze błędy i powikłania

3. USG płuc w praktyce (LUS – poziom podstawowy)

11. podstawowe okna i punkty przyłożenia głowicy; orientacja w obrazie

12. artefakty istotne klinicznie: linie A, linie B, ślizg opłucnej, konsolidacje – interpretacja w kontekście opieki

13. proste algorytmy/przeglądy przyłóżkowe w duszności (elementy protokołów stosowanych w praktyce POCUS)

14. ocena płynu w jamie opłucnej – rozpoznanie i wsparcie działań zespołu

4. Ocena objętościowa i podstawy badań dodatkowych (moduł opcjonalny)

15. podstawy oceny IVC (żyły głównej dolnej) w kontekście nawodnienia – ograniczenia i interpretacja zespołowa

16. podstawowe projekcje serca w ujęciu orientacyjnym (FATE – elementy, bez zastępowania echo)

17. USG pęcherza moczowego / zalegania moczu (bladder scan – zasady i praktyka)

18. USG tkanek miękkich: obrzęk, ropień vs cellulitis – podstawy

5. Dokumentacja, komunikacja wyniku i jakość

19. jak opisać badanie/obserwację w dokumentacji pielęgniarskiej

20. komunikacja wyniku do lekarza (SBAR) i eskalacja w stanach nagłych

21. checklista jakości obrazu, najczęstsze pułapki interpretacyjne

Część praktyczna (warsztatowa)

• praca w małych grupach przy aparatach USG

• ćwiczenia na modelach/fantomach (w zależności od dostępności): naczynia, płuca, pęcherz

• nauka ustawień aparatu „nawykami” – szybka optymalizacja obrazu

• scenariusze kliniczne: trudny dostęp naczyniowy, duszność, retencja moczu (symulacje)

• indywidualna informacja zwrotna instruktora i korekta techniki

Co wyróżnia szkolenie?

• nacisk na praktykę i powtarzalność procedur (minimum 60% czasu przy aparacie)

• program dopasowany do realiów pracy pielęgniarskiej i zespołowej komunikacji klinicznej

• standardy bezpieczeństwa (aseptyka, dezynfekcja głowic, kontrola powikłań)

• jasne granice kompetencji i nacisk na współpracę interdyscyplinarną